اين گفتگو برای درج در وبلاگ فرشيد و کوروش انجام شده. اگر جايی ديگر هم استفاده کرديد، لطفا منبعش را بياوريد که بقيه هم اينجا را ببينيد.

گفتگو با خانم شکوفه آقايی (مادر فرشيد فرجی)

*برای گفتگو اول خانه فرشيد قرار گذاشتيم. اما بعد خانم آقايی گفتند که چون هنوز  به خاطر مشکل قلبی ،ماجرا را  به پدر فرشيد نگفته اند، يک جای ديگر پيدا کنيم. به همين خاطر هم خودشان آمدند دفتر کار يکی از دوستان فرشيد.

*خانم آقايی، بچه ها چه زمانی رفتند عراق؟

دقيقا ۱۷ ارديبهشت.

*چقدر دقيق يادتان است!

بله. همه اين تاريخ ها را انقدر مرور کرده ام که خوب خوب يادم مانده. همه را هم توی سررسيد نوشته ام.

*کوروش چطور با فرشيد آشنا شد؟

وقتی کوروش برای ساخت مستندش به ايران می آيد، فرشيد از طرف خانه سينماگران جوان به او معرفی می شود. به خاطر اينکه کوروش اصلا ايران و کشور های ديگر را نمی شناخت و اين فيلم هم اولين تجربه ساختش بود، فرشيد در همه کارها (کارگردانی و تصويربرداری و توليد) کمکش می کند.

* پس همه قسمت ها را با هم ساختند؟

مستند «در جستجوی کوروش کبير» فيلمی بود که کوروش فقط برای تحقيقاتش سه سال مطالعه و تحقيق کرده بود. تحصيلات و شغل کوروش هم سينما نيست (او استاد دانشگاه فينکس است و فوق ليسانس تکنولوژی دارد. ) اين مستند را به خاطر احترامی که به تاريخ ايران می گذاشت ساخت.

چون که از نظر مالی نمی توانستند گروهی استخدام کنند، بچه ها کارهای اجرايی مستند را با هم  انجام می دادند و چون که کوروش هم ايران را نمی شناخت بيشتر هماهنگی ها در ايران با فرشيد بود.

* بچه ها برای ساخت مستند کجاها تصويربرداری کرده بودند؟

خيلی جاها!، بذاريد ببينم... (سررسيدش را که باز می کند، از لای صفحاتش کلی کاغذ و مدرک می ريزد بيرون) بچه ها در ايران به شهرهای شيراز و همدان و اصفهان و يزد و مشهد و غرب کشور رفته بودند. فکر کنم جنوب کشور هم تصويربرداری داشتند. فرشيد و کوروش از تقريبا دوسال پيش که با هم کار می کنند ، افغانستان،ترکيه ، تاجيکستان و ازبکستان  هم رفته بودند. قرار بود ۶ ماه پيش به عراق بروند که به خاطر مشکل ويزا نشد. برنامه شان را عوض کردند و اول رفتند ترکيه و بعد از طريق پاسپورت آمريکايی کوروش تقاضا دادند که سفارت عراق قبول کرد.

*فرشيد چند سال است که تصوير برداری می کند؟

فرشيد حدود ۱۵ سال سابقه کار دارد... آره ديگه از سال ۶۹ که عضو انجمن سينمای جوان شد و کلاس کارگردانی رفت تا امسال می شود ۱۵ سال.

* کار فيلم سازی خيلی سخت است. مدام بايد در سفر باشی و... هيچ وقت نگران فرشيد نمی شديد که مثلا کجاست؟

 باور کنيد در اين ۱۵ سال يک بار هم نبوده که من خيلی نگرانش بشوم يا چند روز بی خبر باشم. به خاطر فيلم برداری هميشه مجبور بود يا به مسافرت های کاری طولانی برود و يا تا ديروقت استديو و لوکيشن می ماند. اما هميشه خبر می داد و می گفت کجا می رود. مگر جاهايی مثل روستا ها که تلفن نداشت و موبايل هم آنتن نمی داد. بعد هم ، فرشيد خيلی انعطاف پذير بود و هميشه با شرايط کنار می آمد. گرما و سرما و جای خواب و اين جور چيزها اصلا برايش مهم نبود.... نمی دانم الان هم همينطوری مانده؟....

* بچه ها که وضعيت عراق رو می دونستند، پس چرا اصلا رفتند؟

خود شما که بهتر می دونيد!، توی فيلم سازی بايد به تعهدادتون پايبند باشيد. به خاطر بابل (حله) ، عراق مهمترين بخش فيلمشون بود. بچه ها نمی تونستند که [از فيلم] حذفش کنند. اما با همه جا هماهنگی کرده بودند. معرفی نامه از ارشاد و سفارت و حزب دموکرات کردستان عراق (که توی شمال عراق کنترل اوضاع وظيفه اونهاست) رو گرفته بودند.

*تا چه روزی با فرشيد در ارتباط بوديد؟

بچه ها از مرز خسروی رفته بودند شمال عراق. توی دو هفته ای که توی کردستان عراق بودند، فرشيد سه بار به من زنگ زد. دفعه اول اربيل بودند، دفعه بعد هم گفت که توی کرکوک هستيم و آخرين دفعه، چون صدا خيلی قطع و وصل می شد، من نفهميدم. ۲۲ ارديبهشت آخرين تماس رو گرفتند.

*از ماجرای دستگيری شون چطور مطلع شدين؟

 مادر فرشيد به من خبر داد. به اون هم آناهيتا (خواهر کوروش)  گفته بود. ماجرا اينطوری بوده که گويا بچه ها توی جنوب عراق يک تاکسی می گيرن. توی ايست بازرسی آمريکايی ها ، به راننده بچه ها مشکوک می شن. چون توی ماشينش چند تا تايمر ماشين لباسشويی بوده!. آمريکايی ها بچه ها رو هم با راننده بازداشت می کنن. اما خود راننده رو بعدا آزاد می کنن!.

وقتی که بچه ها بازداشت می شن ، اونها رو از هم جدا می کنن. کوروش رو آمربکايی ها می برن و اصلا معلوم نيست که فرشيد رو تحويل کدوم نيرو ها می دن. همون موقع کوروش مدام فرياد می زده که بايد فرشيد هم با اون بياد، اما آمريکايی ها نمی گذارن. کوروش هم چون شهروند آمريکا بوده ، دست اونها می مونه. صليب سرخ آمريکا چون که فرشيد آمريکايی هم محسوب می شه، بلافاصله اسمش رو ثبت می کنه و اجازه می ده که با آناهيتا که خودش عضو صليب سرخه و توی آفريقا (موريتانی) کار می کنه ، تماس بگيره. کوروش اين ماجرا رو به خواهرش می گه، اما نمی ذارن بگه توی کدوم منطقه گرفتنش و کجا زندانی شده.

*هنوز هم از فرشيد خبری نيست؟

هيچی، فقط می دونيم که بازداشت شده. اما نمی دونيم دست کدوم نيرو مونده. البته حدس می زنيم که دست آمريکايی ها باشه. اسم فرشيد توی ليست صليب سرخ هم نيست.

*شما تو اين مدت چه کار هايی کردين؟

همون روزی که مادر کوروش به من زنگ زد، رفتم صليب سرخ و جريان رو گفتم. با راهنمايی صليب سرخ يک نامه  رسمی هم نوشتم  و ماجرا رو توضيح دادم. اونها گفتند که يه نامه هم به فرشيد بنويس که اگه بتونيم توی زندان ها پيد اش کنيم، به دستش برسونيم. تاکيد کردند که فقط بايد يه نامه عاطفی باشه. من هم يه نامه هم نوشتم که به انگليسی ترجمه کردند. بعد به من گفتند که شما بريد خونه، هر وقت خبری شد بهتون اطلاع می ديم!.

البته گفتند که حداقل بايد ۴ ماه منتظر بمونم. چون که دست و بال صليب سرخ خاورميانه توی عراق خيلی بسته است و آمريکايی ها فقط هر ۴ ماه يک بار اجازه آمارگيری زندانی ها و اسرا رو به اونها می دن.

اونها گفتند که خيلی از  خانواده ايرانی هايی که برای زيارت رفته بودند عراق و دستگير شدن، الان نزديک به يک ساله که از بچه هاشون خبر ندارن!. به من گفتند که بايد دعا کنم.

*فقط صليب سرخ رفتين؟

 نه ، همون روز حزب کردستان عراق هم رفتم. البته اونها نامه نخواستن . گفتند که اگه بچه های شما توی شمال عراق باشند، خيلی سريع کاری می کنيم که آزاد بشوند. در غير اين صورت کاری نمی تونيم بکنيم. اونها هم گفتند که بايد دعا کنم.

وزارت امور خارجه نرفتين؟

 اولين جايی که رفتم وزارت امور خارجه بود. يه نامه رسمی نوشتم و ماجرای بازداشت بچه ها رو توضيح دادم و درخواست کمک کردم. عکس فرشيد رو هم دادم. همه اين ها رو بايگانی کردند که شماره نامه رو هم دارم :‌ ۴۲۵۵/۷۲۴

آقای خالقی رئيس امور اجتماعی وزارت خارجه به گفتند که شما بربد دعا کنيد ، اگه خبری شد بهتون اطلاع ميديم.بعد از ۵۰ روز که هيچ خبری ندادن!.

*بعد چه کار کردين؟

هيچی ديگه ، رفتم دعا کردم! چون همه می گفتن برم دعا کنم. البته سفارت عراق هم رفتم که اصلا تو راهم ندادند. همون دم در گفتند که به ما مربوط نيست.

البته من از طريق يکی از فاميل هامون تونستم شماره سفارت ايران توی بغداد رو پيدا کنم. تو اين مدت مدام به سفارت بغداد زنگ می زنم.

اولين بار که زنگ زدم ، به من گفتند که خود ما هم که دیپلماتيم و با پاسپورت سبز اومديم، از طرف آمريکايی ها بازجويی شديم!، چه برسه به فرشيد. اصلا انتظار نداشته باشين که بتونيم به اين زودی ها از فرشيد خبر بگيريم. اوضاع اينجا خيلی آشفته است و ما حتی جرات نمی کنيم از سفارت بيرون بريم. ما بايد با پليس آمريکا ارتباط برقرار کنيم، اون هم با واسطه.

البته اون ها گفتند که ما رو هم از وضعيت فرشيد و کوروش بی خبر نذارين!!.

*يعنی شما بهشون خبر بدين؟!

بله. يه مدت که من هر وقت زنگ می زدم و با هر کی کار داشتم، می گفتن که داره نماز می خونه!. جوری شده بود که فکر می کردم اونجا مسجده نه سفارت ايران!.

آخرين باری که زنگ زدم، خيلی حالم بد بود. چون کلی خبر از وضعيت کوروش توی اينترنت بود و هنوز حتی يک خط هم درباره فرشيد منتشر نشده بود. زنگ زدم به سفارت ايران توی بغداد و گفتم: «بابا اين همه خبر از کوروش توی اينترنت و خبرگزاری ها است، اون وقت شما می گين هيچ خبری از بچه ها نيست؟!» اونها گفتند که :«جدی می گين؟، می شه اخبار رو برای ما فکس کنيد؟!» گفتم :« مگه شما خودتون نمی تونين خبرها رو ببينين؟» گفتند که « سه روزه که کامپيوتر ما خراب شده و اينترنت نداريم!» من هم همه خبر ها رو فرستادم. چند روز بعد دوباره زنگ زدم که گفتن ايندفعه فکس هوايی ما هم خراب شده، با فکس زمينی بفرستيد. راستی مگه فکس هم زمينی و هوايی داره؟

*نمی دونم... توی اين مدت هيچ کدوم از مقامات ايرانی کاری نکردن؟

 فقط آقای ابوطالب (نماينده مجلس) بعد از يک ماه يک روز آمدند به خانه ما و يک سری اطلاعات گرفتند. راستش من اصلا نمی دونم که چطور بايد به مقامات اطلاع داد. مگه اصلا ما بايد به آنها خبر بدهيم؟ من همه اين جاهايی هم که رفتم ، فکر می کردم که بايد بروم، يا به من پيشنهاد می داندند. يکی از اين مقامات يک روز به من گفت که به اينترپول (پليس بين الملل) هم بروم که من نرفتم. مگه بچه ها جرمی مرتکب شده اند که به اينتر پول بروم؟!.

*وزارت خارجه هيچ کاری تا امروز نکرده؟

به من قول صد در صد داده اند. اما به چه درد من می خورد؟ يکی از همين آقايان گفت که «به غير از بچه شما هم ۱۵۰۰ ايرانی بدون هيچ گناهی و يا بدون دليل منطقی بازداشت آمريکايی ها و عراق هستند و خيلی از آنها الان بيشتر از يک سال است که در بازداشت مانده اند. » من گفتم پس چرا شما هيچ کاری نمی کنيد؟ گفتند که «قرار است در سفر ابراهيم جعفری به ايران ، در ازای بازسازی بفداد، چند صد تايشان را آزاد کنند.»

* حالا که نزديک به دو ماه گذشته و هيچ خبری هم نشده... چه کارهايی می خواهيد انجام بدين؟ نمی خواهيد وکيل بگيربن؟

 راستش تا امروز به فکر وکيل نيفتاده بودم... ببينيد، خانواده کوروش هم که در آمريکا وکيل گرفته اند ، نمی توانند اينجا هم وکيل بگيرند، چون فکر نمی کنم به هيچ دردی بخورد!. البته مسائل مالی هم هست... وکلای کوروش در آمريکا جزو يک انجمن هستند که گويا اين طور پرونده ها را پيگيری می کنند و هيچ پولی هم نمی گيرند. بعد هم ، در آمريکا لااقل يک جايی پيدا می شود که جواب آنها را بدهد و مسئوليت قبول کند، اينجا که همه می گويند فقط دعا کنيد!.  راستش ار وزارت خارجه کاملا نا اميد شديم. تقاضای ديدار با رئيس جمهور را هم داده ايم که هيچ خبری نشده. راستش همه اميدهام داره به ياس تبديل می شه!.

*فکر نمی کنيد اگه مردم در جريان قرار بگيرن ، بشه کاری کرد؟

من به کمک ان جی او ها خيلی اميدوارم . چون خودم هم توی يه ان جی او ضد اعتياد عضوم.

ببين، ماجرای فرشيد و کوروش برای هيچ کدوم از مقامات کشور مهم نيست!. اما اگه مردم فشار بيارن، شايد بشه کاری کرد. يه روز که رفته بودم سفارت سوئيس (حافظ منافع آمريکا در ايران) ، يکی از دیپلمات های سوئيسی به من گفت که بايد مردم رو با خبر کنيد و توی مطبوعات در اين باره صحبت کنيد، اون وقت ماجرا هم برای مقامات ايرانی و هم آمريکايی مهم می شه. به همين خاطر می خوايم که با کمک خود شما (دوستان فرشيد) اين قضيه رو به مطبوعات بکشونيم.... اما راستش واقعا نمی دونم که مطبوعات اصلا دوست دارن به اين سوژه بپردازن يا نه؟ . فرشيد و کوروش کاملا مستقل بودند و به هيچ سازمانی وابسته نبودند. به همين خاطر هم الان هيچ سازمانی از اونها حمايت نمی کنه و ما کاملا تنهاييم. اگه مطبوعات و رسانه ها می خواستن کاری کنن ، چرا برای ۱۵۰۰ ايرانی که توی عراق به جرم زيارت بازداشتن کاری نمی کنن. قبول دارم که زيارت اونها غير قانونی بوده، اما هموطن ما که هستند. توی آمريکا ، دو تا از سناتورها به خانواده کوروش قول دادند که حتما برای آزادی اون تلاش می کنند. اصلا اونها کوروش رو آمريکايی و هموطن خودشون می دونند. رسانه ها و مردم آمريکا هم خيلی خوب به دولت آمريکا اعتراض کردند.
[کوروش از ۳ سالگی همراه خانواده به آمريکا رفته و شهروند رسمی آمريکا است و با پاسپورت آمريکايی به ايران آمد، اما شناسنامه ايرانی هم دارد.] اما اينجا در ايران ما بايد خودمان را بکشيم تا تازه موضوع را به گوش مقامات برسانيم!.

من هميشه برای آزادی همه اين ۱۵۰۰ نفر و کوروش و فرشيد دعا کردم، اما راستش رو بخواهی از وقتی که اين بی مسئوليتی رو می بينم، خيلی بيشتر نگران شدم.

ما توی اين هفته می خوايم که با چند تا روزنامه مستقل صحبت کنيم. صدا و سيما و چند تا از روزنامه های دولتی که اصلا براشون سرنوشت فرشيد و کوروش مهم نيست. اميدوارم مردم هم براشون مهم باشه که سرنوشت بچه ها چطور می شه. راستش رو بخواهيد ، به هر حال وضعيت کوروش خيلی بهتره. اسمش توی ليست صليب سرخه و مقامات آمريکايی هم قول آزاديش رو دادند و مردم آمريکا هم خوب به دولت فشار آوردند. اما فرشيد حتی توی ليست صليب سرخ هم نيست. يعنی هر بلايی که بخوان می تونن سرش بيارن و هر اتهامی هم که بخوان می تونن بهش ببندن. وقتی هم که دولت براش مهم نباشه، برای آمريکايی ها که اصلا مهم نيست.